Avrupa Birliği (AB), Türkiye'deki yerel yönetimlerin ve sivil toplum kuruluşlarının sürdürülebilir kentsel hareketlilik (SKH) hedeflerini gerçekleştirmeleri için önemli mali ve teknik destekler sağlamaktadır.
Bu desteklerin merkezinde, çevre dostu ve aktif ulaşım biçimleri olan bisiklet ve yaya yollarının yaygınlaştırılması yer almaktadır. AB'nin bu alandaki teşvikleri, Türkiye'nin Avrupa Yeşil Mutabakatı'na uyum sürecine ve kentsel yaşam kalitesinin artırılmasına doğrudan katkı sunmaktadır.
Türkiye'de bisiklet altyapısına yönelik AB teşvikleri, çoğunlukla Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) fonları ve özel programlar aracılığıyla kanalize edilmektedir.
AB'nin en önemli araçlarından biri, şehirleri Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik Planları (SKHP/SUMP) hazırlamaya teşvik etmesidir.
Amaç: Bu planlar, bireysel otomobil kullanımını azaltmayı, toplu taşıma, bisiklet ve yaya ulaşımını entegre etmeyi hedefler.
Finansman: SKHP hazırlayan ve bu planlar doğrultusunda somut altyapı projeleri (bisiklet ve yürüyüş yolları, bisiklet park istasyonları vb.) sunan belediyeler, AB'den önemli miktarda hibe desteği alabilmektedir. Örneğin, bir dönem Türkiye'deki büyükşehirlerde toplu taşımayla uyumlu bisiklet ve yürüyüş yolları projeleri için toplam 25 milyon Euro civarında hibe tahsis edilmiştir.
Güncel Proje: "Şehirlerde Sürdürülebilir Kentsel Hareketlilik İçin Avrupa Birliği Desteği Projesi (SKUP Türkiye)" gibi projeler, Türkiye Belediyeler Birliği koordinasyonunda belediyelerin SKH kapasitelerini artırmakta, politika diyaloğunu desteklemekte ve bisiklet yolları da dahil olmak üzere sürdürülebilir ulaşım projeleri için fizibilite ve yatırım dokümanlarının hazırlanmasına teknik destek sunmaktadır.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı liderliğinde yürütülen çalışmalar, şehirlerarası bisiklet yollarını da AB ağına entegre etmeyi hedeflemektedir:
Ulusal Bisiklet Yolu Projesi: Türkiye'nin tarihi ve doğal güzelliklerini kapsayan 3.165 kilometrelik öncelikli güzergahlar belirlenmiştir. Bu kapsamda Edirne'den Kayseri'ye uzanan "Anadolu Koridoru" ve İstanbul'dan Antalya'ya inen "Kıyı Koridoru" gibi büyük ölçekli rotaların proje uygulamaları hazırlanmış ve bir kısmı EuroVelo (Avrupa Bisiklet Yolları Ağı) ile entegre edilmiştir. Bu projeler, bisiklet turizmini geliştirerek bölgesel kalkınmaya katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Eskişehir, bisiklet kültürünü canlandırma çabalarında AB destekli projelere aktif olarak katılan şehirlerden biridir.
Eskişehir Tepebaşı Belediyesi, AB'nin Horizon 2020 programı kapsamında "Akıllı Şehir" projelerinden önemli bir hibe almaya hak kazanmıştır:
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, AB'nin genel SKH hedefleri doğrultusunda, kendi öz kaynaklarını da kullanarak kapsamlı bir bisiklet yolu dönüşümü başlatmıştır:
Avrupa Birliği'nin Türkiye'deki bisiklet yollarına yönelik teşvikleri, sadece altyapı inşaatını desteklemekle kalmamakta, aynı zamanda yerel yönetimlerin sürdürülebilirlik konusundaki kapasitesini geliştirmekte ve kentsel politikaların yeşil dönüşümünü sağlamaktadır.
Konya'nın bisiklet şehri olarak örnek gösterilmesi ya da Kırklareli/Lüleburgaz'daki AB destekli bisiklet projelerinin başarısı gibi örnekler, bu teşviklerin somut sonuçlar doğurduğunu göstermektedir. Eskişehir, hem "Akıllı Şehir" hibe projesiyle yenilikçi bir model sunması hem de belediye inisiyatifiyle büyük bir bisiklet yolu ağı planlamasıyla bu yeşil dönüşümün öncülerinden biri olmuştur.
Türkiye genelinde bireysel ulaşımdan aktif ve çevre dostu hareketlilik biçimlerine geçişi hızlandırmak, AB ve ulusal otoritelerin ortak hedefi olmaya devam edecektir.
Kadıköy Bostancı sahilinde yükselen bembeyaz bir bisiklet, sadece bir anıt değil; trafikte yitirilen canlar için bir hafıza merkezi ve sürücüler için sert bir uyarı niteliği taşıyor: "Yolu Paylaş, Dikkatli Ol!"
Avrupa Yenilik ve Teknoloji Enstitüsü (EIT) tarafından yayımlanan yeni bir rapor, bisiklet paylaşım sistemlerinin sadece bir ulaşım alternatifi değil, aynı zamanda devasa bir ekonomik ve çevresel yatırım aracı olduğunu kanıtladı.
İstanbul'da beklenen büyük deprem ve olası afet senaryolarına karşı sivil inisiyatifler hazırlıklarını hızlandırdı.
Avrupa Bisikletçiler Federasyonu (ECF), AB üye devletlerinin sunduğu nihai Ulusal Enerji ve İklim Planlarını (NECP) inceleyerek, bisikletin bu stratejik planlardaki yerini analiz eden kapsamlı bir rapor yayınladı.
Konya Büyükşehir Belediyesi'nin şehre kazandırdığı ve açılış için gün sayan "Velespit Müzesi", henüz kapılarını açmadan tasarım dünyasında ses getirmeyi başardı. Kılıçarslan Meydanı'ndaki tarihi dokuyla bütünleşen müze, Türkiye'nin grafik tasarım alanındaki en köklü organizasyonlarından biri olan Grafik Tasarım Sergisi ve Ödülleri'nden büyük bir başarıyla döndü.
